Σε κρίσιμη καμπή

Posted: 20 Σεπτεμβρίου 2011 by admin in Πολιτική

Του Bob Traa* από την Καθημερινή

Το πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής που ξεκίνησε στην Ελλάδα τον Μάιο του 2010 δέχεται σφοδρή κριτική εσχάτως. Και πράγματι, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή… Αλλά εμείς, στο ΔΝΤ, διαφωνούμε κάθετα με όσους διατείνονται ότι απέτυχε. Με το έλλειμμα να έχει εκτιναχθεί στο εξαιρετικά αποσταθεροποιητικό ποσοστό 15,5% του ΑΕΠ και με την πρόσβαση στις διεθνείς αγορές να έχει διακοπεί, η Ελλάδα βρισκόταν στο χείλος της αβύσσου τον Μάιο του 2010. Παρά το πρωτοφανές πακέτο στήριξης που έλαβε από τη διεθνή κοινότητα, η ελληνική κυβέρνηση δεν είχε άλλη επιλογή από το να καταφύγει σε μέτρα άμεσης σταθεροποίησης της οικονομίας. Και αυτό έκανε: με τις προσαρμογές της δημοσιονομικής πολιτικής που βρίσκονται σε εξέλιξη, η Ελλάδα στοχεύει να μειώσει το έλλειμμά της κατά 7,5% τη διετία 2010 – 11, παρά τη συρρίκνωση του ΑΕΠ κατά 10% περίπου την ίδια περίοδο. Πρόκειται για μία εντυπωσιακή επίδοση και η Ελλάδα αξίζει συγχαρητηρίων γι’ αυτήν. Μετά την εξαιρετική αυτή αρχή όμως, η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα σημείο όπου, για να μειωθεί ακόμη περισσότερο το υψηλό έλλειμμα και κυρίως για να επιστρέψει στη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, θα πρέπει να στρέψει την προσοχή της στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Η φάση που διέρχεται το πρόγραμμα είναι δύσκολη. Αυτό προκύπτει από το γεγονός ότι η οικονομία συρρικνώνεται με ταχύτερους ρυθμούς από όσο προβλεπόταν πριν από λίγους μόλις μήνες. Ο λόγος της βαθύτερης του αναμενομένου ύφεσης είναι ότι η εμπιστοσύνη των επενδυτών και των καταναλωτών δεν αποκαταστάθηκε, όπως περιμέναμε όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα. Οι λόγοι είναι τόσο εξωτερικοί όσο και εσωτερικοί. Στους εξωγενείς παράγοντες περιλαμβάνεται η μη αναμενόμενη αναταραχή στις χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας και η αβεβαιότητα των επενδυτών για την πολιτική διαχείρισης της κρίσης στην Ευρωζώνη. Ωστόσο, χωρίς αμφιβολία υπάρχουν και λόγοι αποκλειστικά εσωτερικοί. Πιο συγκεκριμένα, η Ελλάδα απέχει ακόμη πολύ από τον στόχο της υλοποίησης μίας κρίσιμης μάζας μεταρρυθμίσεων, χάρη στις οποίες θα άλλαζε ριζικά το κλίμα για επενδύσεις στη χώρα και θα δινόταν ώθηση στην ανάπτυξη. Ανησυχούμε ιδιαίτερα γι’ αυτό και το έχουμε αναφέρει δημόσια, καθώς η ανάκαμψη δεν θα έρθει χωρίς μεταρρυθμίσεις.

Βέβαια, η πιο επείγουσα πρόκληση που αντιμετωπίζουν σήμερα οι ελληνικές αρχές αφορά το σκέλος της δημοσιονομικής προσαρμογής. Η μεγαλύτερη του αναμενομένου ύφεση αποτελεί αναμφισβήτητα έναν σημαντικό παράγοντα ανάσχεσης των προσπαθειών της ελληνικής κυβέρνησης να επιτύχει τους στόχους της. Ενας άλλος πολύ σημαντικός λόγος όμως είναι ότι η περαιτέρω μείωση του ελλείμματος θα είναι πάρα πολύ δύσκολη χωρίς δομικές μεταρρυθμίσεις. Το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα που ψηφίστηκε το καλοκαίρι είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση. Οι αρχές όμως δεν θα πρέπει να στηρίζονται στις διαρκείς αυξήσεις φόρων πάνω σε μία περιορισμένη φορολογική βάση. Κάτι τέτοιο δεν είναι ούτε αποτελεσματικό από οικονομική άποψη ούτε βιώσιμο από πολιτική σκοπιά.

Θα πρέπει λοιπόν να γίνουν βήματα προς δύο κατευθύνσεις: πρώτον, οι προσπάθειες για τη βελτίωση των φοροεισπρακτικών μηχανισμών και της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής δεν έχουν μέχρι στιγμής τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Είναι σαφές ότι η αύξηση των εσόδων πρέπει να έλθει κυρίως από τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και όχι από την αύξηση των συντελεστών. Ας είμαστε ειλικρινείς: οι ευκατάστατοι Ελληνες πρέπει να πληρώσουν το μερίδιο των φόρων που τους αναλογεί.

Δεύτερον, ο δημόσιος τομέας στην Ελλάδα είναι πολύ μεγάλος και θα πρέπει να μειωθούν οι πόροι που διοχετεύονται σε αυτόν. Κάτι τέτοιο περιλαμβάνει το κλείσιμο των αναποτελεσματικών δημόσιων φορέων, τη μείωση του πολυάριθμου προσωπικού του Δημοσίου και τη μείωση των μισθών, που σε πολλές περιπτώσεις είναι πολύ μεγαλύτεροι από τους αντίστοιχους του ιδιωτικού τομέα. Ζητήματα όπως το κλείσιμο δημόσιων επιχειρήσεων και οι απολύσεις στο Δημόσιο δεν πρέπει να είναι ταμπού.

Μολονότι αντιλαμβανόμαστε το επιχείρημα ότι χρειάζεται να μειωθούν ορισμένοι φορολογικοί συντελεστές, η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι κάτι τέτοιο δεν οδηγεί σε αύξηση των εσόδων. Αντιθέτως, η μείωση των φόρων οδηγεί σε αύξηση των ελλειμμάτων. Ας μη βάζουμε λοιπόν το κάρο μπροστά από το άλογο. Μόνο αφού η Ελλάδα βελτιώσει τους φοροεισπρακτικούς της μηχανισμούς και μειώσει το μέγεθος του Δημοσίου θα είναι σε θέση να μειώσει και τους συντελεστές φόρων.

Και, τέλος, δεν πρέπει να έχουμε καμία αμφιβολία ότι τα συντεχνιακά συμφέροντα θα αντιδράσουν στις απαιτούμενες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Μας ανησυχεί επομένως ιδιαίτερα το γεγονός ότι το πρόγραμμα προσαρμογής δεν τυγχάνει ευρύτερης πολιτικής υποστήριξης από τα κόμματα, διότι αυτή η έλλειψη συναίνεσης ενθαρρύνει τα συντεχνιακά συμφέροντα που προανέφερα.

Η μπάλα είναι στην ελληνική περιοχή.

* Ο κ. Bob Traa είναι επικεφαλής εκπρόσωπος του ΔΝΤ στην Αθήνα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s